Kinh tế chính trị học của tham nhũng

Nguyên Lam – Nguyễn Xuân Nghĩa 09/08/2017
(RFA) + Tham nhũng từ chính sách hay luật lệ của hệ thống công quyền
Trước hết, tham nhũng là hiện tượng xảy ra trong vùng tiếp cận giữa kinh tế và chính trị: Dùng các đặc quyền về chính trị để kiếm các đặc lợi về kinh tế thì đấy là tham nhũng.Đặc tính của mọi chính quyền là khả năng hay thẩm quyền làm luật nhằm chi phối người khác. Khi ấy, từng bước ta nên hỏi làm luật để làm gì và có lợi cho những ai?

Mọi chính quyền đều có hướng chung là ban hành luật lệ nhằm bảo vệ quyền lợi cho một thành phần xã hội hay cho dân chúng có khả năng ủng hộ chính quyền.

Trong các doanh nghiệp họ lấy quyết định kinh doanh có lợi cho thành phần cổ đông chiếm đa số và chịu sự phán xét của thị trường qua giá cả. Khi đa số được tham gia vào tiến trình quyết định thì hiện tượng bất công hay bất lương thường khó xảy ra.

Trong xã hội dân chủ thì kết quả bầu cử cũng tương tự như sự phán xét của dư luận hay của thị trường và dẫn tới thay đổi về nhân sự, hay về các chính sách hay luật.

Trong xã hội độc tài, quyền lực tập trung vào tay một thiểu số. Nếu thiểu số ấy lại có quyền ban hành luật lệ và quy định về ngân hàng thì hệ thống ngân hàng trở thành trung tâm thu hút tài nguyên cho các đại gia và dẫn tới đại án lâu lâu lại bùng nổ.

Các chiến dịch gọi là diệt trừ tham nhũng thường xuất hiện một cách định kỳ rồi đâu lại vào đấy: nhà tù mở ra cho một số cán bộ ngân hàng bị tội sai phạm, nhưng cơ hội cũng mở ra cho nhiều đại gia mới, bỗng dưng trở thành tỷ phú rất nhanh.

Và chẳng nên ngạc nhiên khi xã hội xuất hiện các đại gia có dinh cơ nguy nga đồ sộ còn hơn cả chế độ phong kiến xa xưa. Đấy là nơi thiểu số có thể làm luật và sửa luật mà đa số không có quyền phàn nàn.

+ Tham nhũng từ sử dụng tiền thuế của dân
Chế độ dân chủ là nơi chính quyền do dân bầu lên được lấy quyết định về ngân sách là thu tiền từ đâu và dùng vào việc gì với sự phán xét định kỳ của người dân qua lá phiếu.

Ở chế độ dân chủ cho phép người dân than vãn và phản đối chính sách thuế khóa và làm nhà nước phải đảm bảo việc sản xuất phẩm vật cho tư nhân theo quy luật thị trường, tức là nâng cao hiệu năng sản xuất của tư doanh để tạo ra một cái bánh to hơn cho mọi người và tranh luận chính trị xảy ra là khi người ta nói đến việc chia phần bánh cho những ai.

Trường hợp lạm dụng vẫn có thể xảy ra khi tiền thuế của dân được dùng vào việc mua phiếu mà người ta gọi là tái phân lợi tức. Nhưng sự lạm dụng ấy khó kéo dài khi ngân sách bị bội chi, và hệ thống tài chính bị khủng hoảng.

Ở chế độ độc tài thì tham nhũng được định chế, và bình thường hóa nhờ hệ thống luật lệ.
Một số thiểu số có toàn quyền làm luật cho tay chân được hưởng. Khi có đại án về tham nhũng hay khủng hoảng về ngân hàng thì đấy là lúc nội bộ của thiểu số này tranh đoạt quyền lực để chia nhau quyền lợi cho giai đoạn tới.

Nạm tham nhũng và chế độ độc tài có mối quan hệ khắng khít. Có điều nghịch lý là tham nhũng xảy ra không phải vì thiếu luật mà vì người dân bị ràng buộc bởi quá nhiều luật lệ trong khi thiểu số vẫn thừa khả năng luồn lách để trục lợi.

Vấn đề tham nhũng không nằm ở hệ thống luật lệ, mà thuộc về chế độ chính trị có quyền ban hành luật lệ mà lại không kiểm soát nổi một thiểu số có chức quyền?

Trích tham khảo:
https://www.rfa.org/vietnamese/news/programs/corruption-explained-nxn-08092017080443.html

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s