ĐBSCL, nhà máy điện gió và nhà máy nhiệt điện than

180115-6j

Châu Trần 24/12/2017
MKR + Tương lai gây ô nhiễm môi trường của các nhà máy nhiệt điện than ở ĐBSCL
Trong tương lai đến năm 2030, ở ĐBSCL sẽ có khoảng 14 nhà máy nhiệt điện than đi vào hoạt động. Nơi đây sẽ trở thành vùng tập trung công suất nhiệt điện than lớn nhất nước.

Chỉ từ Cần Thơ đến Trà Vinh, khoảng 80 km đường sông sẽ trở thành đoạn sông tấp nập tàu vận tải chuyển tiếp than cung cấp cho các nhà máy nhiệt điện than đang được triển khai tại đây.

Báo cáo của GreenID cho thấy, hầu hết nhà máy nhiệt điện ở ĐBSCL đều dùng nhiên liệu chính là than, ngoài số ít dùng dầu DO hoặc khí đốt. Nguyên liệu than cho các nhà máy này được cung cấp một phần từ các mỏ than Quảng Ninh, tương lai nhập từ Úc và Indonesia.

Mỗi ngày có khoảng 170.000 tấn than được vận chuyển bằng đường thủy phục vụ hoạt động sản xuất điện than ở ĐBSCL. Điều này sẽ tác động không nhỏ đến môi trường nước và hệ sinh thái dưới nước vùng đồng bằng.

Việc gia tăng khói bụi, khí thải cũng gây ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản, các hệ sinh thái,.. đặc biệt trong trường hợp có độ ẩm cao, sương mù và mưa rơi tạo nên mưa acid. Đối với ĐBSCL, mùa gió chướng (gió thổi theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, ngược chiều với dòng chảy sông Cửu Long) là giai đoạn có nhiều nguy cơ ô nhiễm từ nhà máy nhiệt điện than nhất.

Các nhà máy nhiệt điện than ven biển sẽ đe dọa sân chim, rừng ngập mặn, các ruộng muối và tiềm năng du lịch sinh thái. Cũng theo báo cáo của GreenId, việc làm mát 14 nhà máy nhiệt điện than này (được đặt các nhà máy gần biển, sông) sẽ tiêu tốn khoảng 70 triệu m3 nước/ngày đêm.

Trong khi đó, nghiên cứu của Trung tâm tư vấn phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi với BĐKH (CEWAREC) mới đây với các nhà máy nhiệt điện than ở Hải Phòng và Quảng Ninh cho thấy: nước làm mát từ các nhà máy này khi thải ra môi trường luôn trên 400C. (*)

+ Điện than giá thành ngày càng cao lại được trợ giá, ưu đãi
Trong một bài báo, PGS-TS Lê Anh Tuấn, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu (ĐH Cần Thơ), đã bức xúc, cảnh báo: Điện than gây ô nhiễm môi trường giá thành ngày càng cao lại được trợ giá, ưu đãi. Trong khi đó, nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) và điện gió nói riêng đang rất non trẻ, khó phát triển lại bị ép giá.

Đây là một sự thật rất đau lòng. Để NLTT phát triển phải xây dựng những cơ chế hành động cụ thể như: vốn, thủ tục, thuế… đặc biệt là giá mua điện.

Nhưng không chỉ có điện gió mà cần phải có chính sách đồng bộ cho cả điện mặt trời và các loại năng lượng khác. Phải làm sao tạo được một thị trường cho cả xã hội tham gia. (**)

+ Chính sách giá mua điện gió của Việt nam không hợp lý
Cùng bài báo đó, “Điện than ngày càng đắt đỏ: Điện gió tắc vì giá”, tác giả phân tích : Điện gió là loại năng lượng đầu tiên trong nhóm năng lượng tái tạo có cơ chế giá bán điện. Nhưng chính cơ chế giá không hợp lý đã khiến hàng chục dự án đang “nằm chờ”.

Ngành điện không muốn cạnh tranh?
Bình luận về chính sách giá mua điện gió của VN hiện nay, một chuyên gia kinh tế cho rằng “điện gió sẽ mãi thất bại” vì ta đang đi ngược quy luật.

Nguyên tắc thị trường rất đơn giản: Cung ít – cầu nhiều, giá cao. Giá càng cao, nhà sản xuất càng có lợi, từ đó đẩy mạnh sản xuất, số lượng sản phẩm nhiều sẽ tự động hình thành thị trường hàng hóa.

Trong khi đó, với điện gió hiện nay, cung ít – cầu nhiều nhưng giá thấp. Với mức giá 7,8 cent/kWh thì không khác gì giá điện than. Các cơ quan có thẩm quyền luôn nói rằng chi phí sản xuất năng lượng tái tạo (NLTT) cao nhưng lại thu mua thấp có nghĩa là ép giá, kìm hãm, không muốn cho nó phát triển.

Mặt khác vẫn hô hào ủng hộ, đặt mục tiêu này nọ nhưng không có kế hoạch hành động cụ thể nào để đạt mục tiêu đó. Lý lẽ mà các bộ ngành đưa ra “nếu tăng giá quá cao sẽ ảnh hưởng đến giá bán điện” nhưng rõ ràng sản lượng điện gió hiện rất ít.

Vấn đề ở đây là cơ chế độc quyền của doanh nghiệp nhà nước. Họ không muốn xây dựng một thị trường điện cạnh tranh và minh bạch. Thị trường năng lượng tái tạo (NLTT) đang được xây dựng theo hướng đó nên mãi không thể phát triển nếu không thay đổi (**).

+ Giá thành điện gió và điện mặt trời sẽ rẻ hơn nhiệt điện
Theo một kết luận đăng tải trên báo Bloomberg gần đây, Nhà sáng lập Bloomberg New Energy Finance (BNEF) Michael Liebreich cho biết: Trong một tương lai gần, giá thành điện gió và điện mặt trời sẽ rẻ hơn nhiệt điện.

Theo ông, giá của các loại năng lượng tái tạo (NLTT) nhờ các công nghệ mới, điển hình như những turbine gió khổng lồ, đang giảm nhanh hơn so với dự đoán từng được đưa ra chỉ cách đây vài năm.

Ông cho rằng với các công nghệ phát triển giúp giảm chi phí của các trang trại điện gió và điện mặt trời, việc ở nhiều nơi trên thế giới sẽ sử dụng nguồn năng lượng sạch và có tính kinh tế cao hơn so với các nhiên liệu hóa thạch là việc hoàn toàn khó có thể tránh khỏi.

Có 2 thời điểm bước ngoặt quan trọng sẽ khiến công nghệ sản xuất điện bằng khí đốt và than đá trở nên kém hấp dẫn vì chi phí sản xuất năng lượng tái tạo quá rẻ.

“Thứ nhất là khi năng lượng gió và năng lượng mặt trời trở nên rẻ hơn tất cả mọi thứ”. Ví dụ, ở Nhật Bản, đến năm 2025 chi phí để xây 1 nhà máy điện mặt trời sẽ rẻ hơn so với nhà máy nhiệt điện. Thị trường Ấn Độ sẽ đạt được cột mốc này vào năm 2030.

Thời điểm quan trọng thứ hai là khi chi phí để vận hành các nhà máy điện cũ chạy bằng khí đốt và than đá còn cao hơn so với việc lấy năng lượng từ gió và ánh mặt trời. BNEF dự báo điều này sẽ xảy ra vào khoảng năm 2025, ở cả Đức và Trung Quốc.

Vì chi phí nhiên liệu ở từng nước là rất khác nhau, rất khó để đưa ra 1 mốc thời gian chắc chắn khi nào thì năng lượng tái tạo sẽ vượt qua năng lượng hóa thạch. Ví dụ, Brazil vẫn phụ thuộc vào các đập thủy điện trong khi Pháp chuộng điện hạt nhân. 2 công nghệ này ít được sử dụng ở hầu hết các nước.

Dẫu vậy, đối với Liebreich thì hiệu quả kinh tế mà điện gió và điện mặt trời đem lại ngày càng rõ ràng và đủ hấp dẫn để đi đến kết luận than đá không thể mãi mãi duy trì vị thế số 1 trên thị trường năng lượng toàn cầu, cho dù đó là mong muốn của Tổng thống Donald Trump của nước Mỹ.

“Ở Mỹ, than đá đang xuống dốc. Sẽ chẳng có ai làm cho than đá vĩ đại trở lại”, ông cho biết (***).

+ Kết luận:
Trước hiểm hoạ gây ô nhiễm môi trường của nhiệt điện than ở ĐBSCL và dự báo giá thành tương lai của nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) điện gió và điện mặt trời sẽ rẻ hơn nhiệt điện. Có thể chúng ta cần thiết xem xét lại các phương án, chính sách về sử dụng nhà máy điện gió hay nhà máy nhiệt điện than cho ĐBSCL./.

Tham khảo:
(*): https://baomoi.com/dbscl-moi-hoa-kep-cua-ngu…/c/24354870.epi
(**): https://thanhnien.vn/viet-nam/dien-than-ngay-cang-dat-do-dien-gio-tac-vi-gia-824914.html
(***): http://cafef.vn/dien-gio-va-dien-mat-troi-sap-re-hon-nhiet-dien-20171127161052415.chn

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s