Từ điện gió Bạc Liêu, tới nhà máy điện than Sóc Trăng, Trà Vinh (phần 1)

180113-5

Ngô Thế Vinh 11/01/2018

VOA – Việt Nam là vùng nhiệt đới gió mùa với 2,200 km bờ biển, xứ sở đầy nắng và gió là nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) là năng lượng sạch nhưng chưa được quan tâm đúng mức. Bước phát triển bền vững nào thì cũng phải tính tới cái giá môi sinh phải trả đối với sức khoẻ của người dân và cả trên nguồn tài nguyên lâu dài của đất nước.

+ Tỉnh Bạc liêu
+ Địa Lý Tỉnh Bạc Liêu Bạc Liêu diện tích 2,526 km2, có 56 km bờ biển dân số 876,800 gồm các sắc tộc Việt, Hoa, Khmer. Người Hoa gốc Triều Châu khá đông nên có câu ca dao: “Bạc Liêu là xứ cơ cầu, dưới sông cá chốt trên bờ Triều châu.” Bạc Liêu có một số tụ điểm du lịch thu hút khách phương xa: nhà Công tử Bạc Liêu, một công trình kiến trúc thời Pháp xây từ 1919 nay là khách sạn vẫn lấy tên Công tử Bạc Liêu; tên tuổi nhạc sĩ Cao Văn Lầu với bài Dạ cổ hoài lang đặt nền móng cho nền cổ nhạc Nam Bộ cũng gắn liền với vùng đất này.

Rồi những ruộng muối trắng toát ở 2 huyện Hoà Bình và Đông Hải, Sân Chim Bạc Liêu với thảm rừng nguyên sinh ngập mặn, tới ngôi Chùa Khmer Xiêm Cán được xây từ 1887 lớn nhất Miền Tây, rồi là vườn nhãn trăm tuổi nổi tiếng là ngon nơi hai xã Hiệp Thành và Vĩnh Trạch Đông.

+ Đến Với Khu Điện Gió Bạc Liêu Khu Điện Gió Bạc Liêu là nơi sản xuất điện, rất thân thiện và hấp dẫn du khách. Có thể coi Bạc Liêu như là một trong số những tỉnh tiên phong có dự án dùng năng lượng gió sản xuất điện tại Việt Nam.

TS Lê Anh Tuấn phát biểu: “Nhà máy điện gió Bạc Liêu như một điển hình, chứng minh tiềm năng nguồn điện gió phong phú từ các vùng duyên hải Việt Nam cho đến nay vẫn chưa được khai thác đúng mức.

Các sinh viên vẫn được hướng dẫn tới đây để các em có được ý niệm rõ ràng thế nào là năng lượng xanh, năng lượng sạch và thân thiện, khác với năng lượng đen hay xám từ các nhà máy điện than gây ra môi trường ô nhiễm.” Việt Nam là vùng nhiệt đới gió mùa với 2,200 km bờ biển, xứ sở đầy nắng và gió là nguồn năng lượng tái tạo là năng lượng sạch nhưng chưa được quan tâm đúng mức.

Ngày 17.01.2016 nhà máy Điện gió Bạc Liêu được chính thức khánh thành. Dự án được khởi công từ ngày 09.09.2010, xây dựng trên một diện tích 1,300 hecta với các turbin được đặt trên biển trải dài từ phường Nhà Mát tới ranh giới Sóc Trăng. Dự án hoàn thành sau hơn 5 năm, đạt công suất 99.2 MW.

Hiện nay là nhà máy điện gió lớn nhất Việt Nam. Trước Bạc Liêu, tỉnh duyên hải Bình Thuận cũng đã có nhà máy điện gió tại huyện Tuy Phong, quy mô nhỏ hơn gồm 20 trụ turbin điện gió với công suất 30 MW. Bình Thuận, còn có dự án Điện gió trên đảo Phú Quý với 3 trụ turbin công suất 6 MW.

Về khai thác điện gió, Bình Thuận là tỉnh “đi trước về sau” so với tỉnh Bạc Liêu nơi ĐBSCL. Hiện có 5 nhà máy điện gió đã đi vào hoạt động ở Việt Nam với tổng công suất 160 MW, tuy chậm và sơ khai nhưng nhiều hứa hẹn, sẽ cùng với điện năng mặt trời dần thay thế cho

nguồn điện than gây ô nhiễm khủng khiếp. 180113-6
+ Tỉnh Sóc trăng
+ Địa Lý Tỉnh Sóc Trăng Sóc Trăng là tỉnh ven biển, diện tích 3,312 km2, có đường bờ biển dài 72 km; dân số 1.3 triệu.

Là tỉnh đứng thứ 6 cả về diện tích và dân số trong ĐBSCL, phía tây bắc giáp tỉnh Hậu Giang, phía tây nam giáp tỉnh Bạc Liêu, phía đông bắc giáp tỉnh Trà Vinh, phía đông và đông nam giáp Biển Đông, phía hữu ngạn Sông Hậu, đổ ra Biển Đông qua hai cửa Định An và Trần Đề, là vùng nước lợ cũng là nơi có rất nhiều tôm cá.

Tên gọi Sóc Trăng có nguồn từ tiếng Khmer, Srok là “xứ”, Kh’leang là “vựa” nơi có đông đảo người Khmer, người Hoa và người Việt chung sống. Sóc Trăng cách Cần Thơ 62 km, cách Sài Gòn 230 km. Đất đai của Sóc Trăng màu mỡ, thích hợp cho việc trồng lúa, mía, đậu nành, bắp, hành, tỏi và các loại cây trái như bưởi, xoài, sầu riêng…

Hiện đất nông nghiệp chiếm 82%, đất lâm nghiệp có rừng chiếm 3,43%, đất nuôi trồng thủy sản chiếm 16,42%, đất làm muối chiếm 0,97%. Sóc Trăng còn có nguồn tài nguyên rừng ngập mặn với các loài cây như tràm, bần, giá, vẹt, đước và dừa nước.

Sóc Trăng còn có con Sông Nguyệt chảy qua thị xã Sóc Trăng cùng với hệ thống kinh rạch với thủy triều lên xuống 2 lần trong ngày với mực triều dao động trung bình từ 0.4 m đến 1 m. Sông Nguyệt cũng là nơi diễn ra các cuộc đua Ghe Ngo, một thứ lễ hội truyền thống của người Khmer diễn ra vào tháng 11 hàng năm.

+ Ba Nhà Máy Nhiệt Điện Than Long Phú

Sóc Trăng Hiện có hai dự án nhà máy nhiệt điện ở Sóc Trăng có tên là Long Phú I và II (nằm ở xã Long Đức huyện Long Phú) đang xây dựng, chưa vận hành, công suất của Long Phú I và II là 1,200 MW cho mỗi nhà máy. Riêng Long Phú III (chưa triển khai xây dựng) là 2,000 MW.

Tổng công suất 3 nhà máy điện than chỉ riêng tỉnh Sóc Trăng lên tới 4,400 MW (lớn gấp 2 lần công suất nhà máy Thủy điện Hoà Bình, lớn hơn công suất con Đập Mẹ Xiaowan / Tiểu Loan chắn ngang dòng chính Sông Mekong, Vân Nam Trung Quốc).

Nhà máy nhiệt điện Long Phú I dự trù sẽ phát điện vào cuối năm 2018. Những hệ luỵ với ba nhà máy nhiệt điện Long Phú Sóc Trăng trong tương lai cũng là hệ luỵ của cụm nhà máy nhiệt điện Duyên hải đang hoạt động làm khốn đốn cư dân sống tại tỉnh Trà Vinh.

180113-7

+ Tỉnh Trà vinh
+ Địa Lý Tỉnh Trà Vinh
Là một tỉnh duyên hải thuộc ĐBSCL, diện tích 2,341 km2, có 65 km bờ biển, dân số hơn 1 triệu gồm các sắc tộc Việt, Hoa, Chăm, Khmer;, bao bọc bởi hai con Sông Tiền và Sông Hậu, với 2 cửa Cung Hầu và Định An; phía đông giáp Biển Đông, phía tây giáp Vĩnh Long, phía nam giáp Sóc Trăng, phía bắc giáp Bến Tre.

Nếu đến Trà Vinh như khách du lịch, không thể không tới thăm những những địa danh nổi tiếng và các di tích cổ kính của nền văn hoá Khmer Nam Bộ: bãi biển Ba Động có từ thời Pháp, Ao Bà Om rộng 100,000 m2 được coi là một trong những thắng cảnh đẹp nhất tỉnh Trà Vinh, rồi Chùa Hang, Chùa Âng, Chùa Vàm Rây, đều mang nét đặc thù kiến trúc hệ thống Chùa Khmer, cũng là những trung tâm văn hoá và giáo dục của người Khmer, rồi tới khu du lịch sinh thái Rừng Đước vẫn còn một số động vật hoang dã, rồi Cù lao Tân Quy nằm giữa Sông Hậu như một thiên đường cây trái đặc trưng của Đồng bằng Nam Bộ.

+ Điện Than Duyên Hải Trà Vinh và Ô Nhiễm Nhãn Tiền

Th.S Nguyễn Hữu Thiện thuật lại những sự cố khi các tổ nhiệt điện Trà Vinh bắt đi vào giai đoạn thử vận hành vào tháng 10 năm 2016: “Hồi mùa khô năm 2016, lúc chạy thử nghiệm nhà máy nhiệt điện Duyên Hải, khói đen bay ra đáp xuống làm đen đồng muối ở Cồn Cù gây thiệt hại cho dân.

Muối Cồn Cù nổi tiếng ở ĐBSCL do trắng xốp mà độ mặn vừa phải. Thông thường muối Cồn Cù giá gấp đôi muối khác, nhưng năm đó bị khói đen nên bán chỉ được một nửa giá. Các ao nuôi tôm sú trong vùng cũng bị ảnh hưởng.

Nhà máy đứng án ngữ phía biển nên các xóm phía bên trong bị nước tù đọng, hôi thối, ngập nhà dân. Có lần cả xóm bị sốt”.

Th.S Nguyễn Hữu Thiện phân tích: “Các nhà máy nhiệt điện luôn luôn cần một lượng nước cực lớn để làm mát máy cho nên họ luôn đặt gần biển, gần sông. Nước nóng được xả vào môi trường nước sẽ làm cho nước biển, nước sông nóng lên, ảnh hưởng thủy sinh. Ngư dân địa phương phản ánh là lượng đánh bắt thủy sản vùng biển gần khu nhà máy sút giảm đáng kể.

Th.S Nguyễn Hữu Thiện tiếp: “Vùng biển rộng lớn hơn còn bị như vậy, nói chi khi xả nước nóng vào một đoạn sông. Ví dụ sau này các nhà máy nhiệt điện Long Phú và Sông Hậu xả nước nóng liên tục ra sông như vậy thì cá mắm nào mà còn được. Nước nó không đủ nóng để làm chết cá, nhưng tôm cá sẽ bị dội lại không thể vượt qua đoạn sông nóng được để di cư sinh sản.

Như vậy cũng sẽ khó có bằng chứng khoa học nào vì đâu có thấy cá chết. Có thể gọi đây là những “đập nhiệt” (thermal dam) trên sông, tác hại đối với thủy sản có khi còn hơn các đập thủy điện nhưng sẽ khó thấy hơn.” Một con số khủng khiếp: hoạt động của một nhà máy nhiệt điện mỗi ngày sử dụng hơn 12,000 tấn than để lại một lượng chất thải khổng lồ với tro, xỉ than thải ra hơn 4,500 tấn.

Với số lượng lớn như vậy, bãi thải bị quá tải và vẫn chưa biết giải quyết ra sao, tiếp tục gây ô nhiễm mặt bằng trên một quy mô rộng lớn.

Theo báo cáo Đánh Giá Tác Động Môi Trường (ĐTM) trang 153, bãi xỉ chỉ đủ chứa 10 ngày hoạt động sau đó phải giải quyết hết bằng cách chuyển đi nơi khác, phương án dựa vào công nghệ khác sẽ mua và thu dụng không thể chấp nhận là giải pháp thoả đáng mà còn đầy bất trắc.

Cũng theo báo cáo ĐTM trang 95-96, thì tổng số nước thải từ nhà máy là 4.8 triệu m3/ngày, nóng hơn 7 độ C trong đó có 1.8 triệu m3/ngày là dạng acid có độ pH acid xuống đến 3 không xử lý, lượng được xử lý chỉ vỏn vẹn 2,500m3/ngày. Không hề đề cập số acid thải ra hàng ngày liên tục to lớn ấy sẽ hủy hoại môi sinh duyên hải và kinh tế ngư nghiệp ra sao.

Còn phải kể tới khí thải và bụi nguy hại rất nhiều: bụi than mà mắt thường còn thấy được, khi nhuốm đen ruộng muối hay cánh đồng nuôi tôm, chúng mang hàm lượng nhỏ/ trace amount các chất độc như thủy ngân, chì, cadmi và cả arsen sẽ xâm nhập vào môi trường đất, nước, rồi nhiễm vào thực vật, và cả động vật như nguồn thực phẩm tác hại trên dân cư.

Nhưng tác nhân nguy hại nhất vẫn là khí thải lơ lửng cực mịn 2.5 micron hay PM2.5 từ lò nhiệt điện mang theo độc tố Benzo(a)pyrene hay BaP – chất độc này cũng có trong khói thuốc lá có khả năng gây ung thư. Bụi lơ lửng này theo những cơn gió phát tán đi rất xa, dễ dàng hít vào phổi là nguyên nhân của các bệnh đường hô hấp, ung thư phổi và cả các bệnh về tim mạch.

Báo cáo ĐTM của dự án đáng lý phải bác bỏ ngay từ lúc đệ nạp vì chủ đầu tư hoàn toàn né tránh không chạy mô hình bụi lơ lửng PM2.5 từ nhà máy để xét xem có đạt quy chuẩn nhiệt điện và quy chuẩn chung quanh khi phát tán ra ngoài trong điều kiện tệ hại nhất trong lịch sử.

Bộ Y tế Việt Nam thì chưa hề có thống kê, nhưng theo nhóm nghiên cứu của Đại học Havard thì số trường hợp tử vong sớm do điện than ở Việt Nam sẽ tăng gấp năm lần: từ 4,300 lên 15,700 vào năm 2030.

Bao nhiêu tác động tiêu cực trên môi trường từ nhà máy nhiệt điện than không chỉ khiến người dân lo sợ đến mất ăn mất ngủ, cả đến giới lãnh đạo địa phương cũng thấy rất quan ngại và cả bất an. Câu hỏi lợi ích kinh tế có đánh đổi được tổn thất xã hội cho dân cư không?

Chưa thấy câu trả lời nhưng đã thấy rõ những đám mây đen ô nhiễm ngày càng dầy đặc, đang phủ lên toàn ĐBSCL, và toàn cõi Việt Nam nói chung. Và rõ ràng ngót 20 triệu cư dân ĐBSCL, ngót 100 triệu cư dân trên cả nước cho dù rất “bất ưng” nhưng không có quyền chọn lựa nào khác, họ vẫn phải ôm lấy những “trái bom nổ chậm / time bombs” như thêm một “phát súng thi ân / coup de grâce” đến từ Phương Bắc./.

(còn tiếp)
Ảnh 1: Từ trái, KS Phạm Phan Long Hội Sinh Thái Việt, TS Lê Anh Tuấn Viện Nghiên cứu Biến Đổi Khí Hậu ĐH Cần Thơ, Ngô Thế Vinh trên đường dẫn ra biển đến khu Điện Gió / Windfarm Bạc Liêu. (photo by Lê Phát Quới)
Ảnh 2: BS. Ngô Thế Vinh và khu Điện gió Bạc Liêu Ảnh 2: Nhà máy nhiệt điện Duyên Hải I & III hoạt động phát điện 7/24; do hình chụp ban đêm không thấy được những cụm khói than đen thoát ra khỏi ống khói nhà máy. (photo by Ngô Thế Vinh, 12.12.2017)

Ngô Thế Vinh Trích
phần 1: Từ điện gió Bạc Liêu, tới nhà máy điện than Sóc Trăng, Trà Vinh – Ngô Thế Vinh 11/01/2018 – VOATham khảo: https://www.voatiengviet.com/a/nang-luong-tai-tao-me-kong-cuu-long/4201877.html

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s